De elektronische snelweg staat volop in de belangstelling en wordt vaak in één adem genoemd met begrippen als Internet en multimedia. Waar feitenkennis ontbreekt, krijgt de fantasie de overhand en ontstaat het beeld van een wereldomspannend communicatienetwerk dat mensen en computers in staat stelt snel en probleemloos informatie uit te wisselen in de vorm van geluid, tekst, computerbestanden, animaties en videobeelden. Zover is het echter nog niet. Voorlopig lijkt de elektronische snelweg meer op een zandpad, waarop het gegevensverkeer traag voortsukkelt. De glasvezelkabel gaat dat veranderen. De glazen snelweg ontsluit een wereld van informatie en amusement. Nieuwe communicatietechnieken zullen de samenleving ingrijpend veranderen.

We schrijven het jaar 2020. Nadat u 's morgens uitgebreid met uw gezin hebt ontbeten en de hond hebt uitgelaten, neemt u plaats aan het beeldschermstation in uw werkkamer. U begroet uw collega, terwijl u ziet hoe hij 150 kilometer verderop zijn eerste kopje koffie inschenkt. Samen neemt u de berichten door die voor u klaar liggen in het elektronische postbakje.

Uw agenda verschijnt in beeld en een klokje geeft aan dat het tijd is voor het werkoverleg. Het beeld van uw collega krimpt tot een kwart van het scherm om plaats te maken voor vensters met de hoofden van andere collega's en de afdelingsmanager. Onderwerp van het overleg is een nieuwe beeldtelefoon, die wordt opgenomen in de elektronische catalogus van Primafoon.

Het product verschijnt in beeld en uw printer drukt een haarscherpe afbeelding en de technische specificaties af. Omdat de functie van een schuifje op de beeldtelefoon niet duidelijk is, vraagt u de constructietekeningen van het product op. Een computeranimatie draait langzaam rond in beeld en u 'zoomt' in op het schuifje om te ontdekken dat het de aansluiting voor een videorecorder afdekt.

Terwijl uw collega's op de achtergrond verder vergaderen, brengt u een verbinding tot stand met de reclame-ontwerper, die bezig is met het vormgeven van de beeldschermpagina's van de elektronische Primafoon-catalogus. U controleert de product- beschrijving en past de tekst aan. Als u terugkeert bij de vergadering, wordt het overleg juist onderbroken voor de middagpauze. U speelt de opnamen van de laatste minuten terug, zodat u weet wat er tijdens uw kortstondige afwezigheid is besproken.

Tijdens de middagpauze doet u via het beeldscherm inkopen bij de supermarkt verderop in de straat. U twijfelt bij de vraag of de boodschappen thuis moeten worden afgeleverd of dat u ze komt afhalen. U kiest voor het laatste, omdat uw hond duidelijk maakt dat het tijd is voor een ommetje. Bovendien kunt u dan mooi even de kinderen van school ophalen ...

Science fiction? Welnee. De technieken om tegelijk beeld, geluid en computergegevens te versturen zijn er al lang. Dat telewerken, telewinkelen en telestuderen nog geen gemeengoed zijn, ligt vooral aan de geringe doorvoercapaciteit van de communicatie-verbindingen. Tegenwoordig worden de meeste huizen en kantoren nog verbonden door de koperdraadjes van het telefoonnetwerk. Informatie wordt uitgewisseld via elektrische signalen met een betrekkelijk geringe informatiedichtheid.

Bij glasvezelcommunicatie is niet elektriciteit, maar licht de drager van informatie. Licht maakt een grotere bandbreedte mogelijk. Hoe groter de bandbreedte, hoe meer informatiestromen tegelijk kunnen worden verstuurd. De doorvoercapaciteit van koperdraad verhoudt zich tot de capaciteit van glasvezel als een zandpad tot een 6-baans snelweg. En op de informatiesnelweg kan het aantal rijstroken niet hoog genoeg zijn ...

Een glasvezelkabel bestaat uit ongeveer 100 glazen draadjes, gegroepeerd rond een staalkabel. De staalkabel zorgt voor de stevigheid, want glas is glas en zelfs het kleinste breukje blokkeert het lichtsignaal. Voor lichtsignalen is een reis door een glasvezel zoiets als het glijden door een kunststof 'suisbuis' in het zwembad. Tussen de spiegelende wanden van de suisbuis kunt u maar één kant op: vooruit, en dat met grote snelheid. Via één glasvezel kan per seconde 2,5 GBits aan informatie worden verstuurd. Dat staat gelijk aan 30.000 telefoongesprekken of 100.000 velletjes A4.

Gaat het glas het koper helemaal vervangen? Uiteindelijk wel, maar dan zitten we al in het tweede decennium van deze eeuw. Het leggen van glasvezelkabels is een kostbare en tijdrovende aangelegenheid. In het Telecom-district 's-Hertogenbosch ligt nu zo'n 1000 kilometer kabel in de grond en jaarlijks komt daar ongeveer 250 kilometer bij. Een aansluiting op het glasvezelnet kost nu nog een paar duizend Euro, zodat een oprit tot de glazen snelweg voorlopig alleen voor bedrijven, scholen en overheidsinstellingen is weggelegd.

De prijs van glasvezel is echter aan het dalen en naar verwachting zal aanleg huis-aan-huis op afzienbare termijn rendabel worden. Ga we als het zover is allemaal telewerken en telewinkelen? Natuurlijk niet. Uw kapper zal bevestigen dat telewerken via de glazen snelweg voor lang niet iedereen mogelijk is. Daarbij kan een middag winkelen in de stad heel leuk zijn. Zeer veel kantoorfuncties en vrije beroepen kunnen echter wel geheel of in deeltijd via telewerken worden ingevuld. Videovergaderen zal de meeste zakenreizen overbodig maken. En zo kan de glazen snelweg er voor zorgen dat het op de asfaltwegen wat minder druk wordt.

(artikel in Telecompas, bedrijfsblad KPN Telecom)